موضوع از طريق ديد واحدى به زندگى داشتن در يكديگر به عمل برخيزند ، با هم انسجام و هماهنگى پيدا مىكنند ، و صورت يگانهء تكامل يافته‌اى پيدا مىكنند ، پس اين كه پروردگار ما امتهاى بر افتادهء از جهان را مجازات كرد ، ما را به آن رهبرى مىكند كه او آفريدگان را براى هدفى آفريده است و اگر از آن انصراف حاصل كنند به سختى عقوبت آن را مىبينند ، و در نتيجه ما را به آن هدايت مىكند / 42 كه خداوند به زودى جزاى كافى افراد را در آخرت به ايشان خواهد داد . ولى به چه دليل براى ما مثلى از زندگى افراد نمىزند ، همچون فرعونى كه در نهر غرق شد ، يا قارونى كه همراه با خانه‌اش به زير زمين فرو رفت ، يا اگر از شخص ايشان سخن مىگويد ، سخن گفتن فقط با اشاره‌اى صورت مىگيرد ؟ پاسخ چنين است : نظر كردن به جزاى يك امت و ملت شايسته‌تر از نظر كردن به جزاى فرد واحد است ، بدان سبب كه گاه جزاى افراد به تصادف تعبير مىشود ، ولى جزاى ملتها و به آن صورت برجسته دليلى بر حكمت بارى تعالى است و اين كه او مدبّر آفريدگان است . شرح آيات : [ 30 - 31 ] بنى اسراييل مثال زنده‌اى براى جزاى كارهاى خير و شرّ امتها است ، و قرآن از آن روى اين مثل را آورده است كه زندگى بنى اسراييل تا حدّ دورى به مسير امت اسلامى از آن نظر شباهت دارد كه آنان امت مؤمنى بودند و تمدنى رسالى را ساختند و سپس ، همچون مسلمانان ، انحراف پيدا كردند ، و اگر خدا با دانستن همه چيز آنان را بر جهانيان فضيلت بخشيد ، اين نعمت از قبيل روزى نيست كه خدا آن را بدون تلاش ارزانى مىدارد ، بلكه از قبيل كسب است ، و بنى اسراييل با عمل خود به اين درجهء عالى رسيدند نه با نژاد خويش ، و اين نيز به نوبهء خود عقلانى بودن جهان را تأييد مىكند ، و نيز آن حكمت الاهى را كه عقلانيت بر روى آن بنا شده است ، و در نتيجه تأكيدى براى وجود جزا در آخرت است .